2.
  -2024
..  
  : ,   
:      :50
:    -    ,        
             
-
1.   ?    
 ?
2.               
           ?
-
3.            '   
4.                
    ?
-
5.             
2.
6.               
     ?
-
7.  
    '         
?               
    '  
8. NDPS  '   
  -2024
..  
  : ,   
:      :50
:    -    ,        
             
-
1.   ?    
 ?
:󷈘󷈙    
 17       ,  ,     
    ,              
      ,   ,  ""        
   
2.
 ,                "
   ,"   "      "  
         ,           
   
 ,         
  
   
    
󷊆󷊇...   ?
         '         
      -    ,    ,   
      ,  , ,   
  
       ,       
  ,        
    
    :
 ( ,  ,     )
- (  , , , )
  (     )
    ,      ,   -
          
󷉟󷉠󷉡󷉢󷉣󷉤󷉥󷉦    
 ?
    
 :    , , 
     
?
    
             
1.    
            - , ,
, ,            
"        ,"       "   
       "
2.      
2.
      , " "        
   ,           
"         
  "
3.   
                 
         ,       
4.     
     ,         
  , ,  
"                ,"
          
5.   
    
    
  -   , , PTSD -
         ,      
   
6.  
   ',         - , 
,      
       , 
  
7.   
               ,   ""
       , ,      
     
󼩏󼩐󼩑    ?
                - 
         ""   
   ,            
""               
,    
        
2.
󷇙󷇚󷇜󷇝󷇞󷇟󷇛 
          
,     -
      
:            
:        
:       
:  ,   ,  , ,    
 
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼  
     - , ,  ,    - 
     
?         
         
       ,    
      
  
 -        '   
󷄧󹹨󹹩      



   /    
  

, -     
  
,   , , ,  ,

 
    ,     

, ,  ,  

      
󷊋󷊊 
,   ?    -   ,      
           ,       

 
    
 ?   
      -  
 
   ,   ,      
    
 -       
,   
     
2.
2.              
           ?
:󷈘󷈙  
           ,   
 ,              ,   
         "  "     
         -,      
        
 -        
 
, 
          '   ,
     
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼        
1.    
   
  - , ,   
,    ,          
   
    ,       
:             -    
  ,      
2.    
              
    
 ,       
    ,      
 :          ,  
       
3.  
           
            
    -       '  

2.
:      
 ,       

4.  
       ,       
   ,       
   ,         
 :       
 ,      
    
5.   
   -   ,        
       ,      
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼  ' 
    '             
?
1.     
o     
o ,    ,           

2.    
o      ,         
   
o ,    
3.   
o      ,      

 
o         

4.   
o          

o             :
""
 :              -
        ,     
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼 ' 
2.
   ,          ,      
 
1.   
o  ,       
o         
 -    
,   ,      
2.    '  
o      ,     '   
o   ,   ,       
3.     
o ,      
o   ,            ,
     
 
4.   
o       '    
o        
,     
: --           , 
    -  
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼 
    
       " "  
    :
 (  )
 (  )
 (  )
 (  )
             
󹵍󹵉󹵎󹵏󹵐    
  
     

 ,  , - 

, ,  

,  , 

, ,  

 , ,  

 
,  ,   
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼   
2.
         ,     ,
        
 ,  '  
 ,
     
         
 -   ,    -
 -,    ,   ,      
󷊋󷊊 
 ,             -   
       ,    ,      
 
     
 -       
    ,
  -    ,  
       
-
3.            '   
:󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼      
    
            
 -  ,        
󷊆󷊇
  
        -   
 , 
   
     , ,     

         
 :           
 
,      
 
󷊋󷊊  
  
1.  
o     - 
o   , ,      '   
2.
o :            
   
2.  

o         
o      : "  
"
o :              
 ,     
3.  
o       
o    ,       
     
o :        
 
  
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼       
 
    ,        
  ,          
   
󷊆󷊇   ?
              
 '    "  "   ,  
       
      
󷊋󷊊   
1.    (CBT)
o         
o           ("  
 
 ")       
   ("           
  ")
o :        "  "   
 "        "   
2.   (MI)
o  ,   
o             

o : "   "   ,    ,
"
        ?"  - 


2.
3.  
o          
o :            
(     )  
4.  
o            
 
o :          
    ,       
5.   
o       
 
o :               
          
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼
        

      
        
  ,          
 :    ,  
  ,    
   
 ,        
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼  
1.   -:      
2.     :        
3.   :      
4.    :  ,       
5.   :           

󹵍󹵉󹵎󹵏󹵐    


  


 , 
     
 
 
 
  
     
 
 

 
     

2.
 
  
 
    
...
  
"  " "    "
  


- 
      
 


 
  
-    
 
 
-  
 
       
󷊋󷊊 
 ,  
      
    
  ,  
             
 
    
       
  ,    ,   ,    
 
4.                
    ?
:󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼   :    

        ,        
  :              
   -   ,           
 1:    
  ,   ,   ,      
 
           
 
󷊋󷊊   
   : "    
 -   ,   
   "
 2:      
,        
2.
  (,  )
  (, , )
  (, ,  )
:          
    ( 
)  
 ;  ,   
(,    )  
   
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼  : "       ?"
          ()      
()       
 3:  
 :      , 24/7    , 
/    
  : ,         ,  
-   
 :       
    
   ,       : "     
  "
󷊋󷊊    
          ,       
              ,   
     
 4:                
   
    
 
   (   )      
:  '              
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼   
                  
          -    
     
 5:         
2.
   , ,     
- " "  -   
 :       ""      
     
,           :
    

󷊋󷊊    ,   
    : "    ?  ? ?" 
: "   
,    "
 6:       
   ,      
      
:            ,   
      
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼
    
       ()  ,   
   ,   ,       

 7:      

 ( )
  (    )
   (      )
 :         
 -    
   
󷊋󷊊  
  : “           ?”   
  : “
          
 8:    
  ,        
       

2.
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼  
             ,     
      
 9:,         
         
          
󷊋󷊊  
    ,        ,    
     ,           
    
 10:    
 -        
 
,       
   
󹵍󹵉󹵎󹵏󹵐    
 
  
  
    
   
      
     
 , , 
  
 ,   
 '  
  
     
 
   
 
     
-   
 "   "
  
    
    

 +  +

      

   
     
  
   
    
   
   

󷊋󷊊 
2.
,               ?  
    
 -       
 ,       
  ,       
        ,      

   ,           
-
5.             
: 󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼 
  
      
 -  ,       
    ,   ,        
       ,        
:   '      
,  
   
󷊋󷊊        
1.   
     
         ,     ,      ,
        
,          
 :      '         ,
     ,      ,    
      
2.    
         
 
        :  , ,    
     , -,      , 
  
 
2.
:         ,  
()            
3.   (  )
         
   ,          
        ""      
 :        , " -     

,"        
4.     
 ,  '      
 
 -   ,    ,    
    
 
             
 
5.       
  , -  (NGO)      ,
          
      
      -  -
     
:             -    
 
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼       
1.       
o ,  ,          
o :           
     
2.     
o      
  "  "    
   - , , 
o :           , 
    
3.    
o           '  ,  ' 
o         
 
2.
4.  
o              ,   
       
5.  
o  (, ,  )    
       ,       
     
󷊋󷊊  
:       ,     

  :         
 

  :  ,       
     
 
:        ,    
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼   
    , " "          
   
            ,
           ,   
               
    
󹵍󹵉󹵎󹵏󹵐    
 

  

 
 
 , 
  
       

/
    
 
 
     
 

 
   
 
  
  
 
 
   
 

 ,  
  
-    
    
󷊋󷊊 
2.
 ,  
           , 
    
 -  ,       
      
      '   
,          
 
     
 -         
    
6.               
     ?
:󷋇󷋈󷋉󷋊󷋋󷋌   :     
         ,      ,   ,
        ,     ,  
      -             
  ,  ,        
 -   
,      
  , ,  ,         
       
       ,    
        ,        
   ,   '              
  
       
;      
       
      
, 
          ,    
    
󷊆󷊇    
        ,          
   
  
    , ,  -        
  
   , ,     
  
   :  ,  ,  , 
,  -,       
2.
   '    
  ,       
   ,    ,     , 
   ,          
   
󷩡󷩟󷩠   :    
       ,   -    
         
,     
  ,     ,        ,
    
            :
1.     
           
   , ,         ,  
    
 ,  ,        
          
 
            ,
    
 ,        
   
2.    -   
, ,           '
   
        ,    
   -        ,  
 
 
         ,    
         
󷊨󷊩    
2.
    ,             
    
1.   
       ,    
     
    (   ,   ), 
  (  , ),    (    ,
 )    
            ,
            
 
2.           
            
      ,   ,    
  ''        
3.    
 , ,  , -      ,
         ,     
     
󷇮󷇭    
    
;         
1.    
     '    ,    
,  ,      
       ,     
 
          
  
2.       
2.
     
 ,     
        :
- 
 
     
      
               
    
3.   
-             
      
   ,   , ,      
 
      -     
,       
 
󷊆󷊇-     
            
 ,   
    
1. -  
              , 
        
         
  
       
2.    
 ,            
- ,         
      
3.    
2.
        ,     
              
,    ,        
󷊨󷊩      
         :
1.    :
              
  ,           
          
2.  :
  ,  '      '    ,
          
  
3.  :
 ,      
 ,    
 
              
 
4.   :
               
   ,              
󷇮󷇭     
              

 ,   ,       '   :
       ,   
 
         
        ,    
-    
     
 ,  ,       
'  
󷊻󷊼󷊽:  -      
2.
           
   
 ,           '   
:
1.     ,
2.     ,
3.   ,
4.     , 
5.     ,
      
 ,   
      
      
 ,    ,    
            ,   ,  
            ,     
 
 ,      
    ,  
,                
  
 -     ,        
 
-
7.  
    '         
?               
    '  
:󷊆󷊇    :       
                 -
     ,     ,         ,  
 ,         '   ,      
                 -
   
          
    
;   
       
 ,  ,               
 , , -           
2.
       ,   ,   
      
  ,   ,   ,       '
  
󷇲󷇱        
  ',            
              

1.          (NAPDDR)
        
:
o    
   
o         
o       '       
:
o  ,       
o          
o           
:
        
          
      
:
           
         '   
         
2.     (NMB)
       2018    
:
o          
o 272    '   ,   -   
 
2.
:
o    , ,    
o  ,      ' 
 
o           
   
:
        
,      -   
      ,       
   
:
         -    
  -         
     ;        

3.    
, ,        
"  "  "   "    
  
:
         
      
 
:
 :            
    -           
 
   
󷋇󷋈󷋉󷋊󷋋󷋌- :  '   
  -    ,            
 ,  ,          
          ,    -
        
1.       
2.
  NAPDDR  NMB       -   
 
:
o  ,        
o       
o  ,        
 :
o          
o           -

o           
:
         ,     

 
             
       
  -
        
:
           
, ,           
 
        '     ,   
   
      ,        
2.    
     ,      
 
  '   ,         
   
:
        
              
  
:
   -          
2.
           
 
󹺔󹺒󹺓 :      

               
  ,    :
1.    
          ,    

     , ,       
   
2. - 
        
 ,       ,          
   
3.    
    '    ,        
            
 
 
4.    
     
  (,  ,  )        
   
 
5.    
     , , -    

       '    ,    
      
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼     
2.
   ,      :
1.   -       
        
2.  -     (6-12   ,  , 
 -)  -      
      
3.  -            
        
4.  -  ,     ,  
            
󷊻󷊼󷊽  :     
      ,     ,  
  '     :
1.    -       , - 
  
2.   '        ,   
    
3.   -      ,   
   
4. - -      , ,    
 
5.  - ,       
          
6.  -       ,    
     
7.   -  , ,   
 -
        
󷊨󷊩:   
         
;      
     '     ,      
        ,   
 
         ,     
         
   -
2.
 ,   ,     ,     

 ,               
   ,        ,  
      
 -,      
 
  :        -      ,
    ,       
 
8. NDPS  '   
:󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼   
1985  ,   ,          
         ,  ,  
    ,  
  (        ,
1961)          
 ,   NDPS , 1985  ,  14  1985  
 :     ,  -  '   
    (  )    ,     ,    
  -  
󷊋󷊊   
      :
1. :     (/   ) 
, , , ,    '  
2.   :      ,   
 
3. :      '    
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼    
1.  
o     (  , , )    ( 
LSD, MDMA, )  
2.
o   , , , ,       
        
2.  
o     '   :
 :1      
 :10     + 
 :- 10  (20      ) +
 
o   ,       (   -
 )
3.   
o    NDPS         
         

4.   
o     
      
  
5.  
o            
  
6.        
o ,  ,        
󷊋󷊊  
    :
 1:   2   ( )     1 
       
 2:  2   ( )       -
 10   ,   ' 20 ,  ₹1-2     
 
               
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼   
             :
1988:      
2001:       (,     
   )
2014:       (  )    
 ,      
2021:      
2.
 :      -   (1985)   , 
         () 
󷊋󷊊   
   :       
,  
 
  :         
 
   
  :       ,     
:           ,  
     
󷈷󷈸󷈹󷈺󷈻󷈼   
   ,       :
1.     :         

2.   :      

 
3.      :       

4.     :  
     
     
󹵍󹵉󹵎󹵏󹵐    




1985

      ' , ,  

  +  

 (1  ),  (10  ),  (10-20 )
 
 ,  ,  

1988, 2001, 2014, 2021

 ' ,   ,   

    ,    ,   
  
󷊋󷊊 
 , NDPS       
 -        

2.
  1985             
               
        
  
"               

       ,         "